Roczne rozliczenie składki zdrowotnej: do 20 maja, krok po kroku

Roczne rozliczenie składki zdrowotnej wykazujesz w ZUS DRA za kwiecień, a termin upływa 20 maja. Za 2026 r. rozliczasz się do 20 maja 2027 r. Jeśli wyjdzie dopłata, płacisz ją razem ze składkami za kwiecień. Jeśli wyjdzie nadpłata, składasz wniosek RZS-R, bo bez niego ZUS nie przeleje pieniędzy. Kwoty miesięczne i progi sprawdzisz w kalkulatorze składki zdrowotnej.

Kto musi rozliczyć zdrowotną za rok?

Rozliczenie roczne robi każdy przedsiębiorca, który płaci zdrowotną od dochodu albo przychodu z działalności:

• na skali podatkowej (9% dochodu),
• na podatku liniowym i IP Box (4,9% dochodu),
• na ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych (stała kwota zależna od progu przychodu).

W trakcie roku płacisz zaliczkowo: na skali i liniowym od dochodu z poprzedniego miesiąca, na ryczałcie według przychodu narastająco. Po roku liczysz składkę od wyniku z całego roku i porównujesz z tym, co wpłaciłeś.

Jakie okresy obejmuje rozliczenie?

Na skali, liniowym i IP Box obowiązuje rok składkowy od 1 lutego do 31 stycznia. Składka za styczeń 2027 r. należy więc jeszcze do roku składkowego 2026, a jej podstawą jest dochód z grudnia 2026 r. Minimum przez cały ten okres wynosi 432,54 zł.

Na ryczałcie liczy się rok kalendarzowy. Kwoty w 2026 r. to 498,35 zł przy przychodzie do 60 000 zł, 830,58 zł przy przychodzie od 60 000 zł do 300 000 zł i 1 495,04 zł powyżej 300 000 zł. Do progów liczysz przychód pomniejszony o zapłacone składki emerytalną, rentową, chorobową i wypadkową (art. 81 ust. 2g ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej). Więcej o samych stawkach piszemy w poradniku o składce zdrowotnej w 2026 r.

Jak rozliczyć zdrowotną krok po kroku?

1. Ustal roczny wynik. Weź dochód (skala, liniowy, IP Box) albo przychód (ryczałt) z zeznania PIT-36, PIT-36L albo PIT-28 za dany rok. Zeznanie składasz do 30 kwietnia.
2. Policz składkę roczną. Na skali to 9% dochodu pomniejszonego o zapłacone składki społeczne, na liniowym i IP Box 4,9%. Na ryczałcie to dwunastokrotność kwoty z progu, w który wpadł przychód roczny pomniejszony o zapłacone składki społeczne.
3. Porównaj z wpłatami. Zsumuj składki zdrowotne należne za miesiące danego roku składkowego.
4. Wypełnij DRA za kwiecień. W ZUS DRA jest osobny blok na roczne rozliczenie: wpisujesz w nim roczny dochód albo przychód, kwotę składki rocznej i różnicę do dopłaty albo do zwrotu. DRA wysyłasz przez PUE/eZUS, program Płatnik albo biuro rachunkowe.
5. Zapłać dopłatę do 20 maja razem ze składkami za kwiecień.
6. Przy nadpłacie złóż RZS-R. Po przetworzeniu DRA system ZUS sam przygotowuje wniosek w dokumentach roboczych na PUE/eZUS. Musisz go uzupełnić, na przykład o numer rachunku, i wysłać.

Do kiedy złożyć wniosek o zwrot nadpłaty i kiedy przyjdą pieniądze?

Wniosek RZS-R składasz w ciągu miesiąca od terminu na złożenie zeznania PIT. W 2026 r. termin minął 1 czerwca, bo 30 maja wypadał w sobotę. W 2027 r. 30 maja to niedziela, więc wniosek złożysz do poniedziałku 31 maja 2027 r.

ZUS zwraca nadpłatę najpóźniej w ciągu 3 miesięcy od terminu na złożenie zeznania, czyli do 30 lipca. Warunek: nie masz zaległości w składkach. Jeśli wniosku nie złożysz, ZUS zaliczy nadpłatę na bieżące albo przyszłe składki.

Przykład: ryczałtowiec przekracza 60 000 zł pod koniec roku

Ryczałtowiec ma w roku 70 000 zł przychodu po odjęciu zapłaconych składek społecznych, czyli 5 833,33 zł miesięcznie. Policzyliśmy to silnikiem strony:

Okres	Przychód minus składki społeczne, narastająco	Składka miesięczna
styczeń - październik	do 58 333,33 zł	498,35 zł
listopad	64 166,67 zł	830,58 zł
grudzień	70 000 zł	830,58 zł
Wpłacono w roku		6 644,66 zł
Należne za rok (12 × 830,58 zł)		9 966,96 zł
Dopłata do 20 maja		3 322,30 zł

Ryczałtowiec odlicza od przychodu 50% zapłaconej zdrowotnej, więc dopłata zwiększy też odliczenie w roku, w którym ją zapłacisz. Jak to działa, wyjaśniamy w poradniku o odliczeniu składki zdrowotnej.

Kiedy na skali i liniowym wychodzi dopłata, a kiedy nadpłata?

Dopłata pojawia się zwykle wtedy, gdy dochód rozkładał się nierówno: w słabych miesiącach płaciłeś minimum 432,54 zł, a w dobrych składkę od wysokiego dochodu, ale roczny dochód okazał się wyższy, niż wynika z sumy wpłat. Nadpłata pojawia się, gdy w ciągu roku płaciłeś od wysokiego dochodu miesięcznego, a koszty z końca roku albo strata obniżyły dochód roczny.

Minimum nie znika w rozliczeniu rocznym. Jeśli w danym miesiącu należało się minimum, nie odzyskasz go przez to, że rok był słabszy. Dokładne zasady wyliczenia w trudniejszych przypadkach (zmiana formy, zawieszenie, zamknięcie firmy) sprawdź na stronie ZUS albo z księgową.

Na co uważać przy terminach?

• 30 kwietnia to termin na PIT-36, PIT-36L i PIT-28. Za 2026 r. to piątek 30 kwietnia 2027 r.
• 20 maja to termin na DRA za kwiecień z rozliczeniem rocznym i na dopłatę.
• Miesiąc po terminie PIT to termin na RZS-R.

Jeśli płacisz też składki społeczne, skorzystaj z okazji i sprawdź, czy zgadzają się z kwotami z poradnika o składkach ZUS w 2026 r.. Terminy wszystkich obowiązków znajdziesz na stronie terminy.