Umowa zlecenie czy o dzieło: różnice i netto
Stan prawny na Redakcja podatekly.pl, jak liczymy
W skrócie
- Zlecenie: płacisz za staranne wykonywanie czynności. Dzieło: za konkretny, sprawdzalny rezultat.
- Zlecenie ma składki ZUS i zdrowotną, dzieło nie ma żadnych składek.
- Z 5 000 zł brutto: zlecenie 3 611,67 zł, dzieło 4 520 zł, dzieło z prawami autorskimi 4 700 zł.
- Student do 26 lat na zleceniu dostaje całe 5 000 zł. Na dziele ulga dla młodych nie działa.
Umowa zlecenie dotyczy starannego wykonywania czynności, a umowa o dzieło konkretnego rezultatu, który da się sprawdzić i odebrać. Ta różnica decyduje o składkach: od zlecenia płacisz ZUS i zdrowotną, od dzieła nie płacisz żadnych składek. Dlatego z 5 000 zł brutto zostaje Ci 3 611,67 zł na zleceniu i 4 520 zł na dziele. Wyjątek to student do 26 lat, który na zleceniu nie płaci nic i dostaje całe 5 000 zł.
Swoje kwoty policzysz w kalkulatorze umowy zlecenia i kalkulatorze umowy o dzieło.
Czym się różnią zlecenie i dzieło?
| Cecha | Umowa zlecenie | Umowa o dzieło |
|---|---|---|
| Przedmiot | czynności, staranne działanie | konkretny rezultat (utwór, rzecz, projekt) |
| Odpowiedzialność | za brak staranności | za wady dzieła, rękojmia |
| Składki emerytalna i rentowa | obowiązkowe (poza studentem do 26 lat i zbiegiem z etatem) | brak |
| Chorobowa | dobrowolna | brak |
| Zdrowotna | 9% (poza studentem do 26 lat) | brak |
| Koszty uzyskania przychodu | 20% | 20%, przy prawach autorskich 50% |
| Ulga dla młodych | tak, do 85 528 zł | nie |
| Minimalna stawka godzinowa | 31,40 zł (2026), 32,30 zł (2027) | nie |
| Zgłoszenie do ZUS | zgłoszenie do ubezpieczeń | informacja RUD w 7 dni |
Nazwa umowy nie przesądza o jej charakterze. Jeśli w „umowie o dzieło” płacą Ci za godziny pracy, prowadzenie social mediów czy sprzątanie biura, ZUS i urząd skarbowy mogą uznać ją za zlecenie.
Ile zostaje na rękę? Porównanie
Wyniki naszego silnika dla 2026 r., jedna umowa w miesiącu, bez dobrowolnej chorobowej:
| Umowa | 3 000 zł brutto | 5 000 zł brutto |
|---|---|---|
| Zlecenie, standard (bez PIT-2) | 2 166,60 zł | 3 611,67 zł |
| Zlecenie, z PIT-2 | 2 422,60 zł | 3 911,67 zł |
| Zlecenie, osoba przed 26. urodzinami, nie student | 2 422,60 zł | 4 037,67 zł |
| Zlecenie, student do 26 lat | 3 000,00 zł | 5 000,00 zł |
| Zlecenie, gdy masz etat z pensją co najmniej minimalną w innej firmie | 2 442,00 zł | 4 070,00 zł |
| Dzieło, koszty 20% | 2 712,00 zł | 4 520,00 zł |
| Dzieło, koszty 50% (prawa autorskie) | 2 820,00 zł | 4 700,00 zł |
Przy 5 000 zł na zwykłym zleceniu płacisz 563,00 zł składek ZUS i 399,33 zł zdrowotnej. Na dziele tych kwot nie ma, ale nie ma też ubezpieczenia. Szczegóły kosztów autorskich opisujemy w poradniku umowa o dzieło i 50% kosztów.
Kiedy zlecenie, a kiedy dzieło?
Dzieło pasuje, gdy na końcu jest konkretny wynik: strona internetowa, logo, tłumaczenie książki, sesja zdjęciowa, artykuł, program. Umowa powinna opisywać ten wynik, termin i sposób odbioru. Jeśli wynik jest utworem, dochodzi możliwość kosztów 50%.
Zlecenie pasuje do pracy ciągłej albo powtarzalnej: obsługa klienta, korepetycje w godzinach, prowadzenie profilu w mediach społecznościowych, administracja systemem, praca na zmiany. Tu płaci się za czas albo za czynności, a minimalna stawka godzinowa chroni zleceniobiorcę.
Dla zamawiającego dzieło jest tańsze, bo nie płaci swojej części składek. Dlatego zdarza się, że firmy proponują dzieło tam, gdzie powinno być zlecenie. Ryzyko ponosi głównie płatnik, ale Ty tracisz okres składkowy do emerytury.
Kiedy zlecenie jest lepsze dla Ciebie?
- Jesteś studentem do 26 lat. Zlecenie jest wtedy całkowicie wolne od składek i PIT. Dzieło daje 12% zaliczki. Więcej w poradniku umowa zlecenie dla studenta.
- Masz mniej niż 26 lat i nie studiujesz. Na zleceniu działa ulga dla młodych, na dziele nie. Dzieło nadal daje więcej na rękę (4 520 zł wobec 4 037,67 zł przy 5 000 zł), ale różnica jest o połowę mniejsza niż u osoby po 26. urodzinach, a zlecenie daje ubezpieczenie. Szczegóły w poradniku ulga dla młodych.
- Potrzebujesz ubezpieczenia. Zlecenie daje ubezpieczenie zdrowotne, emerytalne, a z dobrowolną chorobową także zasiłek chorobowy.
- Pracujesz na godziny. Tylko zlecenie gwarantuje stawkę minimalną.
Kiedy dzieło jest lepsze dla Ciebie?
- Masz już ubezpieczenie z etatu albo działalności i potrzebujesz jednorazowej umowy.
- Tworzysz utwór i możesz przenieść prawa autorskie: koszty 50% obniżają zaliczkę z 9,6% do 6% wynagrodzenia.
- Rezultat jest jasny i da się go odebrać protokołem.
Jak wygląda umowa do 200 zł?
Przy umowie na kwotę do 200 zł zawartej z firmą, w której nie pracujesz, obie umowy są opodatkowane ryczałtem 12% od przychodu, bez kosztów (art. 30 ust. 1 pkt 5a ustawy o PIT). Różnica znów leży w składkach. Z dzieła na 200 zł dostajesz 176 zł. Ze zlecenia na 200 zł osoba po 26. urodzinach dostaje 137,51 zł, bo od kwoty odchodzą też składki ZUS (22,52 zł) i zdrowotna (15,97 zł). Ulga dla młodych tego ryczałtu nie obejmuje (art. 30 ust. 10).
Jak rozliczyć obie umowy w PIT?
Zamawiający pobiera zaliczki i do końca lutego wysyła Ci PIT-11. Przychody ze zlecenia i z dzieła wpisujesz do PIT-37 razem z pensją i rozliczasz według skali, z kwotą wolną 30 000 zł. Ryczałtu z umów do 200 zł nie wykazujesz w zeznaniu.
Pamiętaj o wyjątku: umowa o dzieło albo zlecenie zawarta z własnym pracodawcą jest oskładkowana jak etat (art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), więc wtedy żadna z umów nie daje oszczędności na składkach.
Pytania i odpowiedzi
Co jeśli ZUS uzna moje dzieło za zlecenie?
ZUS wyda decyzję o objęciu Cię ubezpieczeniami i naliczy składki od wynagrodzenia z całej umowy, zwykle wstecz. Składki rozlicza zamawiający jako płatnik, a część finansowana przez zleceniobiorcę może stać się przedmiotem rozliczeń między wami. Od decyzji ZUS przysługuje odwołanie do sądu. Najczęstszy powód zakwestionowania to brak konkretnego, sprawdzalnego rezultatu w umowie.
Czy na zleceniu muszę dostać co najmniej 31,40 zł za godzinę?
Tak, w 2026 r. minimalna stawka godzinowa na zleceniu to 31,40 zł brutto, a od 1 stycznia 2027 r. 32,30 zł. Dotyczy to zleceń wykonywanych osobiście, z wyjątkiem sytuacji, gdy sam decydujesz o miejscu i czasie pracy i dostajesz wyłącznie prowizję. Przy umowie o dzieło minimalnej stawki nie ma, bo płaci się za rezultat, nie za czas.
Mam etat i dostaję propozycję zlecenia w innej firmie. Co się opłaca?
Jeśli na etacie zarabiasz co najmniej płacę minimalną (4 806 zł w 2026 r.), od zlecenia w innej firmie płacisz tylko składkę zdrowotną. Z 5 000 zł zostaje wtedy 4 070 zł, czyli o 450 zł mniej niż z dzieła (4 520 zł). Zlecenie daje za to minimalną stawkę godzinową i ochronę przed zakwestionowaniem umowy przez ZUS. Przy zleceniu w firmie, w której masz etat, składki płacisz jak od pensji.
Czy od dzieła mam prawo do L4 i emerytury?
Nie. Od umowy o dzieło nie płacisz składek, więc nie masz z niej ubezpieczenia chorobowego, wypadkowego ani zdrowotnego, a okres pracy nie zwiększa emerytury. Na zleceniu emerytalna i rentowa są obowiązkowe, a chorobowa dobrowolna. Jeśli dzieło jest Twoim jedynym źródłem dochodu, musisz sam zadbać o ubezpieczenie zdrowotne, na przykład przez dobrowolną umowę z NFZ.