Ryczałt czy liniowy? Porównanie na przykładach 2026

Stan prawny na 7 października 2026 r. Redakcja podatekly.pl, jak liczymy

W skrócie

Przy 20 000 zł przychodu i 1 000 zł kosztów ryczałt 12% daje 14 107,08 zł na rękę, liniowy 13 151,65 zł.
Liniowy wygrywa z ryczałtem 12% dopiero przy kosztach ok. 5 160 zł miesięcznie (ok. 26% przychodu 20 000 zł).
Przy ryczałcie 8,5% granica kosztów rośnie do ok. 7 880 zł, przy 15% spada do ok. 2 840 zł.
Przy przychodzie 10 000 zł miesięcznie oba warianty przegrywają ze skalą podatkową.

Przy przychodzie 20 000 zł miesięcznie i kosztach 1 000 zł ryczałt 12% zostawia Ci 14 107,08 zł na rękę, a podatek liniowy 13 151,65 zł. Różnica to prawie 1 000 zł miesięcznie. Liniowy zaczyna wygrywać z ryczałtem 12% dopiero wtedy, gdy koszty przekroczą około 5 160 zł miesięcznie. Przy niskich kosztach ryczałt prawie zawsze daje więcej.

Własne liczby sprawdzisz w kalkulatorze ryczałt, liniowy czy skala. Poniżej pokazujemy, skąd bierze się różnica i gdzie przebiega granica opłacalności.

Wszystkie przykłady liczymy dla 2026 roku: równy przychód co miesiąc, kwoty netto bez VAT, duży ZUS z dobrowolnym chorobowym (1 926,76 zł miesięcznie razem z Funduszem Pracy), zdrowotna według formy opodatkowania. „Na rękę” to przychód minus koszty, składki społeczne, zdrowotna i podatek.

Czym różni się podstawa podatku na ryczałcie i liniowym?

Ryczałt liczysz od przychodu. Od faktur odejmujesz tylko zapłacone składki społeczne i połowę składki zdrowotnej, a koszty nie mają znaczenia. Stawka zależy od rodzaju usługi: programista płaci zwykle 12%, inne usługi IT 8,5% albo 15%.

Liniowy to 19% od dochodu, czyli przychodu minus koszty uzyskania przychodu i składki społeczne. Każda złotówka kosztów obniża podatek o 19 gr. Zdrowotna wynosi 4,9% dochodu, nie mniej niż 432,54 zł miesięcznie, a zapłaconą zdrowotną odliczasz do limitu 14 100 zł w 2026 roku.

Zdrowotna na ryczałcie jest stała w ramach progu: 498,35 zł przy przychodzie do 60 000 zł rocznie, 830,58 zł do 300 000 zł i 1 495,04 zł powyżej. Do progu liczy się przychód po odjęciu zapłaconych składek społecznych. Dlatego przy wyższych przychodach ryczałt ma też przewagę w zdrowotnej.

Ile zostaje na rękę przy różnych kosztach?

Kwoty miesięczne na rękę, 2026 rok:

Przychód	Koszty	Liniowy 19%	Ryczałt 12%	Ryczałt 8,5%
10 000 zł	0 zł	6 191,45 zł	6 307,08 zł	6 579,99 zł
10 000 zł	1 000 zł	5 384,78 zł	5 307,08 zł	5 579,99 zł
15 000 zł	0 zł	10 070,48 zł	10 707,08 zł	11 154,99 zł
15 000 zł	3 000 zł	7 759,48 zł	7 707,08 zł	8 154,99 zł
20 000 zł	1 000 zł	13 151,65 zł	14 107,08 zł	14 729,99 zł
20 000 zł	5 000 zł	10 070,48 zł	10 107,08 zł	10 729,99 zł
30 000 zł	1 000 zł	20 825,98 zł	22 282,53 zł	23 243,78 zł
30 000 zł	5 000 zł	17 773,57 zł	18 282,53 zł	19 243,78 zł

Przy 30 000 zł miesięcznie roczny przychód nawet po odjęciu składek społecznych przekracza 300 000 zł, więc zdrowotna na ryczałcie wskakuje na najwyższy próg 1 495,04 zł. Mimo to ryczałt 12% nadal wygrywa przy kosztach 5 000 zł.

Od jakich kosztów opłaca się liniowy?

Szukaliśmy kwoty kosztów miesięcznie, przy której liniowy daje tyle samo co ryczałt. Wynik zależy od stawki ryczałtu i od przychodu:

Przychód	Ryczałt 8,5%	Ryczałt 12%	Ryczałt 15%
10 000 zł	ok. 2 020 zł (20%)	ok. 600 zł (6%)	liniowy lepszy od zera
15 000 zł	ok. 4 820 zł (32%)	ok. 2 780 zł (19%)	ok. 1 110 zł (7%)
20 000 zł	ok. 7 880 zł (39%)	ok. 5 160 zł (26%)	ok. 2 840 zł (14%)
30 000 zł	ok. 11 410 zł (38%)	ok. 7 220 zł (24%)	ok. 3 650 zł (12%)

W nawiasie udział kosztów w przychodzie. Programista na B2B, który kupuje laptop raz na kilka lat i płaci za księgowość, ma zwykle koszty rzędu kilkuset złotych miesięcznie. Do progu 5 160 zł przy 20 000 zł przychodu mu daleko, więc ryczałt 12% wychodzi korzystniej.

Inaczej jest przy stawce 15%, na przykład za przetwarzanie danych. Tu liniowy zaczyna się opłacać już przy kilkunastu procentach kosztów, a przy przychodzie 10 000 zł wygrywa nawet bez kosztów. Jak ustalić swoją stawkę, opisujemy w poradniku Ryczałt dla programisty: 12%, 8,5% czy 15%.

Kiedy żadne z nich nie jest najlepsze?

Przy przychodzie 10 000 zł miesięcznie bez kosztów skala podatkowa daje 6 677,90 zł na rękę, więcej niż liniowy (6 191,45 zł) i ryczałt 12% (6 307,08 zł). Działa tu kwota wolna 30 000 zł i stawka 12% do 120 000 zł dochodu. Ryczałt 8,5% (6 579,99 zł) też przegrywa ze skalą. Granicę między skalą a liniowym opisujemy w poradniku Skala czy liniowy.

Co poza podatkiem przemawia za jedną z form?

Za liniowym:

duże koszty, na przykład leasing samochodu, wynajem biura, podwykonawcy;
strata w jednym roku, którą możesz rozliczyć w kolejnych latach (na ryczałcie straty się nie rozlicza);
przychód, który w przyszłym roku może przekroczyć limit ryczałtu.

Za ryczałtem:

niskie koszty i stawka 12% albo 8,5%;
prostsza ewidencja: zapisujesz tylko przychody, bez księgowania kosztów;
przy wyższych przychodach niższa i przewidywalna zdrowotna.

Uwaga na 2027 rok. Projekt ustawy UD458 (druk sejmowy nr 3147) obniża limit ryczałtu do 250 000 euro przychodu z poprzedniego roku, czyli około 1 094 250 zł. To na razie projekt po pierwszym czytaniu w Sejmie. Jeśli ustawa wejdzie w życie, osoby z wyższym przychodem w 2026 roku stracą ryczałt od stycznia 2027. Szczegóły w poradniku Ryczałt w 2027: limit 250 tys. euro.

Jak wybrać formę na kolejny rok?

Policz trzy warianty na swoich liczbach: przychód, realne koszty firmowe i stawkę ryczałtu dla Twojej usługi. Zmianę zgłaszasz w CEIDG do 20 lutego (albo do 20. dnia miesiąca po pierwszym przychodzie w roku). Krok po kroku opisujemy to w poradniku Zmiana formy opodatkowania do 20 lutego.

Pytania i odpowiedzi

Czy na ryczałcie mogę odliczyć składkę zdrowotną?

Tak, ale tylko połowę. Od przychodu odejmujesz zapłacone składki społeczne i 50% zapłaconej składki zdrowotnej. W 2026 roku zdrowotna na ryczałcie wynosi 498,35 zł, 830,58 zł albo 1 495,04 zł miesięcznie, zależnie od rocznego przychodu pomniejszonego o składki społeczne (progi 60 000 zł i 300 000 zł). Odliczasz więc odpowiednio 249,18 zł, 415,29 zł albo 747,52 zł.

Czy na liniowym przysługuje kwota wolna i wspólne rozliczenie z małżonkiem?

Nie. Podatek liniowy to 19% od pierwszej złotówki dochodu, bez kwoty zmniejszającej podatek 3 600 zł i bez wspólnego rozliczenia. Nie ma też ulgi na dzieci, bo ustawa wiąże ją z podatkiem liczonym według skali. Na ryczałcie tych preferencji również nie ma. Jeśli masz dzieci albo małżonka bez dochodów, policz osobno wariant skali.

Czy mogę przejść z ryczałtu na liniowy w trakcie roku?

Nie. Formę wybierasz na cały rok podatkowy. Zmianę zgłaszasz do 20. dnia miesiąca po miesiącu, w którym osiągnąłeś pierwszy przychód w roku, czyli zwykle do 20 lutego. Wyjątek to sytuacja, w której tracisz prawo do ryczałtu z mocy ustawy, na przykład przez świadczenie usług dla byłego pracodawcy.

Jakie koszty liczą się do porównania z liniowym?

Tylko te, które możesz zaksięgować jako koszty uzyskania przychodu w działalności: sprzęt, oprogramowanie, biuro, część kosztów samochodu, księgowość, szkolenia. Składek ZUS nie wliczaj, bo kalkulator odejmuje je osobno. Wydatki prywatne nie obniżą podatku liniowego, więc nie dopisuj ich, żeby sztucznie wyjść ponad próg opłacalności.